زمینه و هدف: نتایج مطالعات نشان میدهد که فعالیت ورزشی هوازی با تحریک سلولهای استخوانساز باعث پیشگیری از پوکی استخوان در دوران یائسگی میشود. هدف پژوهش حاضر بررسی اثر ۱۲ هفته تمرینات هوازی با شدت متوسط بر بیان ژن آلکالین فسفاتاز، سطوح سرمی آلکالین فسفاتاز، هورمون پاراتیرویید و کلسیم در زنان کمتحرک بود.
روش بررسی: این پژوهش یک مطالعه نیمهتجربی است که در شهریور ماه سال ۱۳۹۴ در دانشگاه ارومیه انجام گردید. زنان یائسه کمتحرک ۶۵-۵۰ سال شهرستان ارومیه، جامعه آماری این پژوهش را تشکیل دادند. ۲۰ آزمودنی داوطلب و واجد شرایط با میانگین سنی ۱۲/۲±۶۰ سال و شاخص توده بدن kg/m۲ ۲۴/۳±۴۶/۲۹ بهصورت تصادفی در دو گروه تمرین (۱۰ زن) و کنترل (۱۰ زن) با روش نمونهگیری تصادفی در این پژوهش شرکت نمودند. گروه تمرین به مدت ۱۲ هفته، هر هفته سه جلسه و در هر جلسه به مدت ۶۰-۵۰ دقیقه تمرینات هوازی پیادهروی و دوی سبک را با شدت ۶۵ تا ۷۰% حداکثر ضربان قلب تمرین اجرا کردند، در حالیکه گروه کنترل در هیچ مداخلهای شرکت نداشتند. از گروه تمرین و کنترل ۲۴ ساعت پیش و پس از ۱۲هفته برنامهی تمرینی بهمنظور اندازهگیری بیان ژن آلکالین فسفاتاز و مارکرهای سرمی استخوان نمونهگیری خون بهعمل آمد. ارزیابی بیان ژنی با دستگاه Real-time RT-PCR (Applied, USA) و مارکرهای سرمی استخوان با دستگاههای Auto-analyzer (Biotechnica, Italy) و ELISA reader (Stat Fax-۴۲۰۰, Awareness Inc., USA) صورت گرفت.
یافتهها: نتایج نشان داد بیان ژن آلکالینفسفاتاز و هورمون پاراتیرویید پس از ۱۲ هفته تمرینات هوازی شدت متوسط در بین گروهی افزایش معناداری داشتند (بهترتیب ۰۲۷/۰=P و ۰۰۶/۰=P)، ولی سطوح سرمی آلکالین فسفاتاز و کلسیم تفاوت معناداری نداشتند (بهترتیب ۹۴۱/۰=P و ۹۹۰/۰=P).
نتیجهگیری: نتایج بیانگر آن است که ۱۲ هفته فعالیت ورزشی هوازی پیادهروی و دوی سبک با ۶۵ تا ۷۰% بیشینه ضربان قلب تمرین بیان ژن آلکالین فسفاتاز و هورمون پاراتیرویید را در زنان یائسه کمتحرک افزایش میدهد.