fa مروری بر حفاظت در برابر پرتو در رادیولوژی تشخیصی مقاله مروري Review Article <p dir="RTL" style="text-align: justify;">کشف پرتو ایکس و استفاده از آن برای تصویربرداری پزشکی دستاوردهای بزرگی برای تشخیص و درمان بیماری‌ها فراهم کرد. روزانه بیش از 10 میلیون آزمون رادیولوژی تشخیصی و بیش از 100000 آزمون پزشکی هسته‌ای در دنیا انجام می‌شود. بر اساس گزارش 160 کمیسیون ملی حفاظت رادیولوژیکی و اندازه‌گیری‌ها، پرتو ایکس پزشکی در حدود 95% تمام آزمون‌های رادیولوژیکی را شامل می‌شود که سهمی 74% در دوز تجمعی جمعیت ایالات متحده آمریکا دارد. با وجود منافع منحصربه‌فرد پرتوهای یونیزان، از دیدگاه حفاظت در برابر پرتو منشای خطرات بالقوه‌ای مانند سرطان و ناهنجاری‌های ژنتیکی هستند. ریسک سرطان ناشی از رادیولوژی تشخیصی در حدود 6/%0 تا 3% برآورد می‌شود. تخمین زده می‌شود که دوز ناشی از آزمون‌های رادیولوژی تشخیصی سالانه مسئول 7587 و 5695 مورد سرطان به‌ترتیب در جمعیت ژاپن و ایالات متحده آمریکا است. اگرچه دوز بیشتر آزمون‌های رادیولوژیکی تشخیصی بسیار پایین است اما افزایش سریع استفاده از آزمون‌های پرتونگاری در دو دهه گذشته موجی از نگرانی‌ها را درباره اثرات سرطان‌زای پرتوهای یونیزان ایجاد کرده است. بر اساس مدل خطی بدون آستانه برای منحنی دوز پاسخ هر میزانی از پرتوگیری خطرناک است. بر اساس توصیه‌های مراجع تنظیم‌کننده قوانین حفاظت تشعشعی، آزمون رادیولوژیکی باید به گونه‌ای انجام شود که پرتوگیری بیمار و جامعه به‌صورت معقول و دست‌یافتنی تا حد ممکن پایین باشد. بهینه‌سازی عوامل متعددی مانند محدودسازی میدان تابش اولیه به ناحیه تابشی مورد نظر، شرایط تابش، تکنیک‌ها، زمان پرتودهی و حفاظ، ضمن حفظ کیفیت تصویر می‌تواند پرتوگیری بیمار را کاهش می‌دهد. رعایت دستورکارهای حفاظتی می‌تواند مخاطرات پرتوگیری را به‌طور قابل ملاحظه‌ای کاهش دهد.</p> <p style="text-align: justify;">Discovery of x-ray and using of it for medical imaging have produced tremendous outcomes for diagnosis and treatment of diseases. More than 10 million diagnostic radiological procedures and 100,000 nuclear medicine exams are being performed daily around the world. According to the national commission on radiological protection and measurements (NCRP)-report 160, medical x-ray is contribute to approximately 95% of all radiological examinations that is responsible for 74% of the collective dose to the US population. Despite of unique benefits of ionizing radiations, in the field of radiation protection, they are associated with potential risks such as cancer and genetically abnormalities. The cancer risk attributable to diagnostic radiology is estimated about 0.6% to 3%. It is estimated that the radiation dose from diagnostic x-ray procedures are annually responsible for 7,587 and 5,695 cases of radiation induced cancer in the population of Japan and US, respectively. Although the radiation dose associated with most radiological procedures are very low, but rapid increasing use of radiography procedures during two past decades have been concerned due to the cancer risk associated with ionizing radiations. On the base of linear no-threshold (LNT) model of dose-response curve, any level of exposure is dangerous. Deoxyribonucleic acid (<em>DNA</em>) is the main <em>target </em>of ionizing <em>radiation. </em>For radiological exposure with low dose, the stochastic effects such as genetic damages and leukemia are concerned. According to the recommendations of the radiation protection regulatory organizations, radiological procedure must be done with respect to social and economic factors in which exposure of patient and population kept as low as reasonable and achievable. Hence, prescription of a radiological test is acceptable only when its advantages are higher than its damages. Optimizing the different parameters such as: collimating the primary beam field to the area of diagnostic interest, exposure conditions (high kVp and low mAs), projections, exposure time and shielding can reduce the patients&#39; exposure besides the saving of image quality. Following the radiation protection guidelines can considerably decrease the exposure risks.</p> رادیولوژی تشخیصی, ارگان‌های در خطر, حفاظت تشعشعی organs at risk, radiation protection, radiography 457 466 http://tumj.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-5491&slc_lang=fa&sid=1 Vahid Karami وحید کرمی No Department of Medical Physics, Student Research Committee, School of Medicine, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran. گروه فیزیک پزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز Mansour Zabihzadeh منصور ذبیح‌زاده manzabih@gmail.com Yes Department of Medical Physics, Student Research Committee, School of Medicine, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran. Department of Clinical Oncology, Golestan Hospital, Ahvaz Jundishapur University of Medical Sciences, Ahvaz, Iran. گروه فیزیک پزشکی، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز