other روند تعیین‌کننده‌های مرگ مادران در ایران در سال‌های 1990 تا 2015: یک مطالعه طولی مقاله اصیل Original Article <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:yekanyw;"><strong><span style="font-size:10.0pt;">زمینه و هدف:</span></strong><span style="font-size:10.0pt;"> شناسایی عوامل تعیین‌کننده مرگ مادران به‌منظور سیاست‌گذاری علمی و درست برای کاهش مرگ مادران ضروری است. هدف این مطالعه تعیین روند عوامل موثر بر مرگ مادران در ایران و نقش هر یک از این عوامل در بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۵ میلادی بود.</span><br> <strong><span style="font-size:10.0pt;">روش بررسی: </span></strong><span style="font-size:10.0pt;">مطالعه حاضر یک مطالعه کمی از نوع مطالعات طولی است و از اسفند ۱۳۹۶ تا آذر ۱۳۹۷ در دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شد. ابتدا، با انجام یک مرور نظام‌مند در دنیا، ۳۲ عامل مرتبط با مرگ مادران شناسایی شد. سپس، داده‌های مربوط به عوامل شناسایی شده از طریق مراجعه به منابع داخلی مانند وزارت بهداشت و منابع خارجی مانند سایت‌های بانک جهانی، سازمان جهانی بهداشت و سازمان ملل متحد جمع‌آوری شدند. در نهایت، پس از طی فرآیند آماده‌سازی و مدیریت داده‌ها، ۱۲ شاخص تعیین شد و ارتباط آن‌ها با مرگ مادران با استفاده از مدل‌های رگرسیونی بررسی شد.</span><br> <strong><span style="font-size:10.0pt;">یافته‌ها:</span></strong> <span style="font-size:10.0pt;">میزان مرگ مادران در ایران در بازه زمانی ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۵ میلادی حدود ۸۰% کاهش یافت. افزایش شاخص‌های اشتغال، سهم بودجه سلامت و پوشش واکسیناسیون و کاهش میزان باروری کل و سهم پرداختی از جیب منجر به کاهش معنا‌دار مرگ مادران شد. همچنین، عملکردهای سیاسی، شهرنشینی، درآمد سرانه، دسترسی به محیط بهداشتی و امکانات رفاهی رابطه معنا‌داری با کاهش مرگ مادران نشان دادند. تحصیلات و امید به زندگی رابطه معناداری با کاهش مرگ مادران نداشتند.</span><br> <strong><span style="font-size:10.0pt;">نتیجه‌گیری: </span></strong><span style="font-size:10.0pt;">مرگ مادران در ایران در ربع قرن گذشته کاهش چشمگیری داشت. مرگ مادران افزون‌بر عوامل فردی و بهداشتی، تحت تأثیر عوامل کلان اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی می‌باشد.</span><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;"></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Background</strong>: Identifying determinants of maternal mortality is essential in developing appropriate health policies for reduction of maternal death. This study aimed to determine the determinants of maternal mortality in Iran during 1990- 2015 and also to identify the trends of these determinants during the same period.<br> <strong>Methods</strong>: This is a quantitative longitudinal study that has been conducted at the Tehran University of Medical Science, Iran, from March to December 2018. Initially, a long list of determinants (n=32) were identified through a comprehensive systematic reviews. Variables with more than 25% missing data were omitted and the missing values for remaining variables were estimated through statistical methods. The data for the identified variables were gathered through internal sources including Iran&rsquo;s Ministry of Health and international sources including the websites of World Bank, World Health Organization and United Nations. Finally, 12 indicators as determinants of death were constructed after data processing and data management and their associations with maternal mortality rate in Iran were examined through regression analysis.<br> <strong>Results</strong>: Maternal mortality rate has been reduced by 80% during 1990- 2015 in Iran. Improvement of indicators including employment status, total health expenditure share (as a percent of GDP), vaccination coverage, urbanization, access to health and welfare facilities, GDP per capita and political performance played a significant role in reduction of maternal deaths according to the multivariate analyses. A reduction in out of pocket payment and total fertility rate also showed a significant association with lower maternal mortality. However neither education level in the country nor life expectancy at birth showed an important role in the maternal mortality rate.<br> <strong>Conclusion</strong>: Maternal mortality rate was reduced significantly in Iran during the last quarter of the century. Maternal death is not only affected by health and biological factors of mothers, but also, by macro-economic, social and welfare factors. A high political performance of the countries also is a grantor of better health of mothers and the community in general.</div> تعیین‌کننده‌های سلامت, ایران, مطالعه طولی, مرگ مادران, مرگ‌ومیر, روند determinants of health, Iran, longitudinal studies, maternal death, mortality, trend 82 91 http://tumj.tums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-956-29&slc_lang=other&sid=1 Rostam Zalvand رستم زالوند No Department of Health Management and Economics, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه علوم مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. Mehdi Yaseri مهدی یاسری No Department of Epidemiology and Biostatistics, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه اپیدمیولوژی و آمار زیستی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. Ali Mohammad Mosadeghrad علی‌محمد مصدق‌راد No Department of Health Management and Economics, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه علوم مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. Maryam Tajvar مریم تاجور mtajvar@tums.ac.ir Yes Department of Health Management and Economics, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه علوم مدیریت و اقتصاد سلامت، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران.